Gökhan Doğan

Özellikle windows tabanlı yazılımlar geliştirirken en önemli başlıklardan biri arayüz tasarımıdır. Arayüz kullanıcı ve program arasında etkileşim kurulan bir köprüdür.

Program geliştirme sürecinde bir çok faktör göz önüne alınır. genellikle işin mutfağında yani kod aşamasında, veritabanı tasarımında çok çaba gösterilir. Fakat arayüz tasarımı da en az bu başlıklar kadar önemli bir bileşendir.

Sonuçta yazdığınız program insanlar tarafından kullanılacaktır ve insanların alışkanlıkları vardır. Bilgisayar kullanıcılarının yada operatörlerinin alışkanlıklarını belirleyen ana etmen ise üzerinde çalıştıkları işletim sistemidir. Kullandıkları işletim sistemine uygun geliştirilen diğer yazılımlarda bu yapıya uyum göstermeye çalışırlar. Sonuçta geliştirdiğiniz yazılımınızı kim kullanacaksa onlara uygun bir arayüz tasarımı yapmanız çok önem kazanır. Bu konuyla ilgili internet üzerinde sayısız kaynak bulmak mümkün. Ben kendi tecrübelerimden yola çıkarak bazı noktalara değinmek istiyorum.

Arayüz tasarımında bence önem gösterilmesi gereken ana noktalar şunlar;

Benim önem verdiğim ana noktalar bunlar. Elbette daha bir çok madde eklenebilir. Bir bilgisayar programcısı, yazılım uzmanı arayüz tasarımı konusunda da kendisini geliştirmeli ve zaman ayırarak üzerinde çalışmalıdır. Çok iyi bir iş çıkarmış ve mükemmel bir yazılım geliştirmiş olabilirsiniz ama arayüze gerekli özeni göstermezseniz mükemmel yazılımınızı iyi lanse edemeyebilirsiniz.

Tüm Dünya'da hızla önemi ve etkinliği artan e-öğretim alanında ülkemizde de güzel gelişmeler oluyor. Son olarak Gazi Üniversitesinde uzaktan eğitim meslek yüksek okulu ve hizmet binası açıldı.

Konu ile ilgili habere buradan ulaşabilirsiniz.

Üç tane dazlak kartal yavrusunun bulunduğu bir kartal yuvasını canlı yayınla izlemek istermiydiniz? Eğer yanıtınız evet ise bu linki tıklayın.

Yapılan yayının Amerika'dan olduğunu söyliyeyim. Saat farkını dikkate alarak siteye girin. Doğal hayattan gelen sesleri dinlemek bile insana rahatlık ve keyif veriyor.

Ms-Access için yazdığım ilk makalemde neden Ms-Access kullanmak gerektiğinden bahsetmiştim. Ms-Access in sınırları nedir? kısıtları nedir? bu kısıtlar ve sınırlar yapılacak proje için ne anlam ifade edebilir gibi soruların yanıtlarını vermeye çalışmıştım.

Bu soruların yanıtlarını almanın en iyi yolu Microsoft'un yayınladığı Ms-Access specifications belgesidir. İlgilenenler bu belgeyi inceleyerek detaylı bilgiye sahip olabilrler ve proje tasarımlarını gerçekçi bir zeminde planlayabilirler. Belgeyi http://office.microsoft.com/en-gb/access/HP051868081033.aspx bu linki tıklayarak okuyabilir ve inceleyebilirsiniz.

Paul Graham'ın Hackers and Painters adlı ünlü kitabında okuduğum bazı kavramlarla ve osho'nun yaratıcılık adlı kitabı ile tam olarak örtüşen bir yazı bu. Yaratıcı meslek mensupları nasıl hissederler, nelerden korkarlar ve nelere rağmen başarmaya çalışırlar gibi soruların yanıtlarını merak edenler bu yazıyı okumalılar. Yukarıda bahsettiğim iki kitabı da ayrıca öneriyorum.

Okunması önerdiğim yazı ise http://www.markasizsiniz.com/ adlı sitede yer alan ve Murat Esenli tarafından kaleme alınmış Allah, Olé, God, Tanrı ve Elizabeth Gilbert başlıklı yazı. İlgilenenlerin ufkunu açacağından eminim. Yazıda bahsi geçen videoyu mutlaka izleyin.

1- Birinci kitap önerim Engin Geçtan'ın hayat adlı kitabı. Uzmanlık alanı psikiyatri olan Geçtan meslek dışı insanların da beğeniyle okudukları eserler üreten bir yazar. Hayatı kendi ilginç bulguları ile tarif ettiği hayat adlı kitabını ben çok beğendim.

Ev Ofis çalışma bir çok kişinin hayal ettiği bir çalışma şekli olarak görünüyor. Bende bir ev-ofis çalışanı olarak bu konuda bir makale yazmaya karar verdim. Ev-Ofis çalışma hakkında doyurucu bir kaç yazı gördüm ve bunları makalemin sonunda paylaşacağım.

Değişik iş alanlarında ev ofis çalışmak mümkün olabiliyor. Örneğin grafikerler, yazarlar, bilgisayar programcıları, mimarlar, gazeteciler bu meslek gruplarından bazıları. Öncelikle mesleğiniz ve çalışma alanınız ev ofis konseptine uygun olmalıdır ve bu konuda en doğru kararı verebilmek amacı ile mesleğiniz ile ilgili örnek bazı çalışanlarla görüşmek iyi bir fikir olabilir.

Ev-Ofis birçok avantajları olan bir çalışma şekli olduğu gibi dezavantajlı olduğu yönleri de bulunmaktadır. Genel kanının aksine evden çalışmak salt iş üretmek anlamında bakacak olursak kesinlikle rahatlık anlamına gelmez. Tam tersine ev ve iş yeriniz aynı mekan olduğu için çoğunlukla daha fazla çalışırsınız. Bu bir ev ofis çalışanının çok daha disiplinli olması gerektiği anlamına gelir. Örneğin benim çalışma saatlerimin içinde mutlaka gece saatleri yer almakta. Ben freelance çalışan bir bilgisayar programcısı ve yıllardır ev-ofis çalışan birisi olarak son derece memnunum. Elbette herkesin beklentileri farklı olabilir. Dolayısı ile ev-ofis çalışma kişilerin kendi şartları altında değerlendirilebilecek bir durumdur.

Bilgisayar programcılığı çok keyifli, prestijli bir meslek olmasına karşın zorlukları yok değil. Bence zorlukların başında sürekli eğitim alma durumunda olmak geliyor. Aslında sürekli eğitim almak, kendini geliştimek hiç de kötü değil ama aile yaşamında ve sosyal yaşamda bazı sorunlara neden olabiliyor. Hele benim gibi evli ve dünya tatlısı iki çocuk babasıysanız. Fakat yapacak bir şey yok. Bir bilgisayar programcısı kendini geliştirmek, yeni teknolojileri takip etmek ve çok çalışmak zorunda.

Bu konu ile ilgili bugün okuduğum bir yazı çok hoşuma gitti ve bu satırları yazmama neden oldu. İşte o yazı;
http://www.oguzyagmur.com/PermaLink,guid,a7ab5265-bfea-4503-bed7-822a5e2e4085.aspx

Veritabanı yönetim sistemleri kişilerin, kurumların gereksinim duydukları verilerin son derece gelişmiş çözümlerle depolanmasını sağlarlar. Gelişmiş çözümlerle kast edilen en önemli öğeler “veri tanımı, veri bütünlüğü, veri güvenliği, veri yönetimi, veri denetimi olarak sıralanabilir. Günümüzde modern veritabanı yönetim sistemleri ilişkisel veritabanı(Relational Database magament System) modelini kullanmaktadırlar. Bu öğeler gelişmiş bir veritabanı yönetim sistemi için olmazsa olmaz kavramlardır. Veritabanı yönetim sistemleri ( VTYS) verilerin bilgiye dönüşmesinde başrol oyuncularıdır. Elbet başrol oyunculuğunu bilişim uzmanları ile birlikte paylaşırlar.
Ms-Access de ilişkisel bir VTYS dir. Ancak Ms-Access sadece bir VTYS olmanın dışında uygulama geliştirme sistemi özelliğini de taşımaktadır. Ms-Access bir ilişkisel VTYS nin kalbi olan, verileri taşıyan, modele adını veren ilişkilerin kendi üzerinden kurulduğu tablo nesnesinin yanısıra form, sorgu, rapor, makro, modül, veri erişim sayfası nesnelerine de sahiptir. Bu nesnelerle birlikte tam bir uygulama geliştirme sistemi halinde çalışmaktadır.
Gördüğümüz kadarı ile Ms-Ofis paketi içerisinde yer alan programlardan word ve excel çok daha yaygın olarak her türlü amaç için kullanılıyor. Ms-Access daha sınırlı bir kullanıcı kitlesine sahip. Her programın bir ana amacı olduğunu düşünürsek örneğin excel bir elektronik hesap tablosu programıdır ve kendi alanında en önemli ve tartışmasız en iyi programdır. Ms-Access de aynı excel gibi kendi alanında en iyi yapıdır. Elbette Mysql,Sql-Server, Oracle, Firebird, PostgreSQL, HSQL, DB2 ve bir çok VTYS mi bulunmakta ve herbirinin çok önemli ve güzel yapıları, üstünlükleri var. Ancak özellikle küçük ve orta ölçekli iş süreçlerini baz alırsak Ms-Access bilen ellerde harikalar yaratabilir.
Ms-Access özellikle kendi içerisinde yer alan nesnelerle birlikte düşünülmesi gereken bir yapıya sahip. Bu nesneler Ms-Access in iki çok önemli üstünlüğünden birisidir. Diğer üstünlüğü ise hemen her tür yapıdaki verilerle çalışabilmesidir. Örneğin excel ile birlikte çok iyi bir ikili olabilir yada Sql-Server daki verileri ele alabilir. Ms-Access de diğer VTYS lerinde olduğu gibi kısıtlayıcı gibi görünen bazı özelliklere sahiptir. Örneğin çok kullanıcılı istemci-sunucu tipli çalışan bir uygulamada 255 kullanıcı sınırı vardır ki teorideki bu 255 sınırı pratikte çoğunlukla 15- 20 yi geçemez. Yine başka bir kısıtlayıcı özelliği veritabanı büyüklüğünün en fazla 2 gigabayt olmasıdır. Daha başka kısıtlayıcı özelliklerde sıralanabilir. Ama tüm bu saydığım ve saymadığım kısıtlayıcılar yapılacak projeye göre vardır. Belli bir proje için hazırlanacak olan sistem analizinde ihtiyaçlar belirlenirken kısıtlayıcılar göz önüne alınır. Eğer proje ihtiyaçları belli kısıtlayıcıları zorlamıyorsa Ms-Access de kısıtlayıcı bir özellik yoktur demek oluyor. Sizin taşımanız gereken 3 ton yükünüz varsa ve yükü taşıyacağınız aracınız 5 ton taşıma kapasitesine sahipse kalkıpta bu araç 40 tonluk taşıma kapasitesine sahip olmalı demenin hiç bir mantığı yoktur. İhtiyacınız bir kamyonetse tır arayışı içinde olmazsınız.
Yukarıda yazdıklarımdan da anlaşılacağı üzere programcılığın belki de en önemli öğesi olan sistem analizi konusu çok dikkat edilmesi gereken ve her programcının tam olarak hakim olması gereken bir kavramdır. Eğer doğru sistem analizi yapabiliyor ve analizin sonucunda daha sonra ki makalelerimde detaylı olarak bahsedeceğim bazı kısıtlamalara takılmıyorsanız Ms-Access en iyi geliştirme sistemidir ve asla hafife alınacak bir VTYS, uygulama geliştirme sistemi değildir. Ülkemizde KOBİ lerin sayısı düşünüldüğünde Ms-Access in önemi daha da ortaya çıkmalıdır. Bilgisayar programcıları arasında maalesef sıkça görünen Ms-Ofis paketini hafife alma durumu için http://icdenetim.googlepages.com/excel.htm linkinde bulunan excel hakkında yazılmış ama rahatlıkla Ms-Access e uyarlabilecek olan makaleyi okumanızı öneririm. Makalenin yazarı excel konusunda uzman olan M.Temel Korkmaz.
Bu giriş niteliğinde olan Ms-Access makalemi bitirirken konuyla ilgilenen kişilerin bir Ms-Access eğitim kitabı edinmelerini ve internet üzerinde bulunan yerli, yabancı Ms-Access sitelerini gözden geçirmelerini öneririm. Özellikle ingilizce dilinde inanılmaz bir kaynak zenginliği internette bulunmaktadır. Zaman zaman bu sitelerin linklerini de paylaşacağım.